Το Παπανθιμαίϊκο... σπίτι μέσα από διαχρονικές φωτογραφίες

Ο προπαππούς μου από το σόϊ της γιαγιάς μου Μαρούδας Ιωάννης Παπανθίμου θυμάμαι ότι είχε μεγάλο σπίτι στο Καζαβίτι. Δεν θυμάμαι να τον πρόλαβα στη ζωή ούτε αυτόν ούτε την γυναίκα του. Τα χρόνια που ήμουν μικρό παιδί εκεί έμενε ο μικρότερος γιός της οικογένειας ο Παναγιώτης και κάποιες φορές θυμάμαι ότι το επισκεπτόμουν τα καλοκαίρια. Δεν θυμάμαι όμως πολλά πράγματα εκτός του ότι ήταν διόροφο, έμπαινες από το κατώϊ και ανέβαινες από μια ξύλινη εσωτερική σκάλα στο χαγιάτι που είχε ωραία θέα στην απέναντι πλαγιά προς τα Παλιαμπέλια. Το σπίτι είχε μεγάλη αυλή στην οποία έμπαινες από μια μεγάλη αυλόπορτα η οποία περιέργως πως ακόμα στέκεται στη θέση της χωρίς πόρτα όμως. Η αυλή είχε και φούρνο αλλά την τελευταία φορά που πέρασα από κεί τα απομεινάρια του που ήταν ορατά τον χειμώνα του 2022 είχαν χαθεί τελείως μέσα στις πρασινάδες. Οσο για τα σπίτι δεν μπορούσες πια να διακρίνεις απολύτως τίποτα πλην από κάποιους σωρούς από πέτρες και μπόλικη βλάστηση.

Κι όμως... ψάχνοντας σε παλιές φωτογραφίες τοπίων που τραβήχτηκαν από την πλαγιά, απέναντι από το σπίτι μπορείς να το ξαναφέρεις στη μνήμη σου, τόσο το ίδιο όσο και τα γειτονικά του, από τα οποία άλλα υπάρχουν ακόμα, ανακαινισμένα ή όχι, και άλλα έχουν χαθεί στο πέρασμα του χρόνου. Η παλιότερη φωτογραφία που βρήκα πρέπει να είναι στην διάρκεια της βουλγαρικής κατοχής, δηλαδή πριν από σχεδόν 80 χρόνια και το σπίτι διακρίνεται αμυδρά και τμηματικά στο φόντο της. Στην ίδια φωτογραφία υπάρχουν σε καλή κατάσταση και ορισμένα σπίτια που δεν εμφανίζονται στις επόμενες. Λίγο αργότερα, κάπου δέκα χρόνια αργότερα ολόκληρο σχεδόν το χωριό και το σπίτι εμφανίζεται στο φόντο δυό τουλάχιστον φωτογραφιών του αρχείου του Δημητράκη Παπάνθιμου που αφορούν πρόσωπα και τραβήχτηκαν στα Παλιαμπέλια. Χαρακτηριστική η αυλόπορτα διακρίνεται καθαρά αλλά ένα τουλάχιστον μεγάλο σπίτι πίσω του, ακριβώς κάτω από τον σημερινό δρόμο που οδηγεί στην Πλατάνα φαίνεται να αρχίζει να χάνεται ενώ το σπίτι που υπήρχε στην στροφή ανάμεσα στου Βλαχογιάννη και του Καπεταν Κώστα δεν υπάρχει.

Για είκοσι περίπου χρόνια, όταν το χωριό ακόμα κατοικούνταν σταθερά τα καλοκαίρια, δεν έχω αποτυπώσεις αλλά το 1974 υπάρχει μια αποτύπωση από τον Thomas Schulze-Westrum  και περιλαμβάνει στην ιστοσελίδα του ο γιός του. Είναι μια εξαιρετική φωτογραφία της περιοχής που δείχνει πως ήταν αυτή τότε, κάπου 50 χρόνια πριν. Είναι η πιό καθαρή φωτογραφία του σπιτιού και διακρίνεται καθαρά η μορφή του παρά το ότι φαίνεται ότι έχει τραβηχτεί από τα Παλιαμπέλια.

Ας δούμε λοιπόν και ας προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε αυτά που βλέπουμε... ότι βρέθηκε!

Κατοχική φωτογραφία μάλλον στα Παλιαμπέλια με το Μεγάλο Καζαβίτι στο φόντο. Αφού αναγνωρίζω και τον πατέρα μου θα πρέπει να είναι μάλλον πριν από το καλοκαίρι του 1943 γιατί τότε έφυγε στο Αγιο Ορος. Στην φωτογραφία που βρέθηκε και στο αρχείο της Φωτεινής εικονίζονται τα αδέλφια Νάσος, Λασκαρούδα και Νότα Λαδίκα από το Λιμένα, οπότε ενδέχεται να είναι το φθινόπωρο του 1942 αφού ο Νάσος αρρώστησε και πέθανε το 1943. Το σπίτι του πατέρα της γιαγιάς Μαρούδας μόλις που διακρίνεται ακριβώς με τον τοίχο της αυλής από κάτω, πίσω από τον πρώτο εικονιζόμενο στα αριστερά.

Στην φωτογραφία του Αρχείου του Δημητράκη Παπάνθιμου το σπίτι διακρίνεται καθαρά δίπλα στην πρώτη εικονιζόμενη στα αριστερά με εμφανή την χαρακτηριστική αυλόπορτα. Πίσω του διακρίνονται δύο ακόμα σπίτια, ένα μεγάλο κάτω από τον δρόμο και ένα μικρότερο πάνω από τον δρόμο αλλά σήμερα το πρώτο έχει μόνο τα υπολείμματα κάποιων τοίχων και το δεύτερο έχει γκρεμιστεί τελείως για να φτιαχτεί ο δρόμος για την Πλατάνα. Λογικά η αποτύπωση αφορά τις αρχές της δεκαετίας του 1950.

Στην δεύτερη φωτογραφία του Αρχείου του Δημητράκη Παπάνθιμου το φόντο διακρίνεται πιό καθαρά αν και το σπίτι δεν φαίνεται ολόκληρο καθώς κρύβεται εν μέρει πίσω από τηνπρώτη αριστερά εικονιζόμενη. Ετσι φαίνεται καθαρά ότι η λαμαρίνα που διακρίνεται και στις άλλες φωτογραφίες σκεπάζει μπαλκόνι που προεξέχει ενώ αριστερά του υπάρχει δωμάτιο με παράθυρο και δεξιά του είναι εμφανές το άνοιγμα από το χαγιάτι και αριστερά του διακρίνονται καθαρά δύο παράθυρα. Προφανώς η βλάστηση στην αυλή είναι πιό χαμηλή αφού το σπίτι κατοικείται κανονικά. Πιό καθαρά επίσης διακρίνονται και τα άλλα σπίτια της γειτονιάς.

Στην φωτογραφία αυτή του Thomas Schulze-Westrum που αναφέρεται να είναι του 1974 το σπίτι με την αυλή του και την χαρακτηριστική αυλόπορτα  εμφανίζεται εξωτερικά να είναι άθικτο σχεδόν από τον χρόνο αν και μια καρυδιά κρύβει την μιά του άκρη. Το κέντρο του όπου λογικά θα έπρεπε να υπάρχουν δυό παράθυρα κρύβεται λίγο από την βλάστηση της αυλής αλλά η δεξιά πλευρά φαίνεται καθαρά πίσω από την αυλόπορτα η οποία δείχνει να ανήκει σε στεγασμένο χώρο που έφτανε ως το σπίτι. Η στέγη ακόμα είναι πλήρης με πλάκες και στα αριστερά πάνω από την πρόσοψη του χαγιατιού διακρίνεται μια προστατευτική μάλλον λαμαρίνα. Από κάτω, στην άλλη πλευρά του ανηφορικού πλακόστρωτου διακρίνεται το μικρό σπίτι του Γαλάνη.

Εγχρωμη φωτογραφία της ίδιας εποχής με την προηγούμενη από τον Tony Kozelj που δείχνει το σπίτι σχεδόν ακριβώς ίδιο με την προηγούμενη. Η γειτονιά εμφανίζει τα ίδια χαρακτηριστικά. Το σπίτι του Βλαχογιάννη έχει χάσει το μισό του μέρος και στην πίσω σειρά από το Παπανθιμαίϊκο μόλις που διακρίνεται το σπίτι του Σαμιώτη πίσω από τα δέντρα και στα αριστερά του θυμάμαι ένα μικρό σπίτι με δοξάτο στηριγμένο σε πετρόκτιστες κολώνες που μόλις και διακρίνονται. Τον θυμάμαι τον πλακόστρωτο δρόμο κάτω από το δοξάτο αλλά σήμερα είναι ένα αδιέξοδο πνιγμένο στη βλάστηση και στα γκρεμίδια.

Φωτογραφία από την Wikipedia του 1999. 25 χρόνια μετά την τελευταία φωτογραφία το σπίτι του Παπάνθιμου δεν διακρίνεται, μόνο το περίγραμμα της αυλόπορτας ξεχωρίζει σαν τελευταίο απομεινάρι που εξακολουθεί να στέκεται στη θέση του ακόμα και σήμερα.

 

Τον χειμώνα αποκαλύπτεται η πραγματικότητα. Φεβρουάριος του 2022.

 

Οτι φαίνεται από τον δορυφόρο και απέμεινε τελικά... οικόπεδο!!